Ana içeriğe atla

Kristin Hannah - Bülbül kitabı incelemem

Tarihî kurgu, edebiyatta en sevdiğim türlerden kesinlikle biri olabilir. Vladimir Bartol’un Alamut Kalesi romanında olduğu gibi, tarihsel gerçekliğin güçlü bir kurmacayla buluşmasını her zaman etkileyici bulmuşumdur. Kristin Hannah’nın Bülbül romanını da aşırı beğendim. Uzun zamandır beni böylesine derinden etkileyen, karakterleriyle bu kadar güçlü bağ kurduğum az kitap oldu.

Yarın, çağdaş edebiyatın en çok okunan yazarlarından Kristin Hannah’yı Türk okurlarıyla buluşturacak olmanın grup olarak gururunu yaşıyoruz. Yaklaşık 30 romanı, dünya çapında 35 milyonluk satış başarısı ve 45 dile ulaşan eserleriyle Hannah, yaşayan en başarılı popüler romancılar arasında yer alıyor. Üstelik başarısını yalnızca satışlarla açıklamak bence haksızlık olur.

Hannah’nın edebiyata en önemli katkılarından biri, büyük tarihsel kırılmaları kadınların çoğu zaman görünmez kalan deneyimleri üzerinden anlatması. Aile ilişkilerini, kayıpları, anneliği, dayanışmayı ve aşkı tarihsel felaketlerin içine yerleştirirken okurla güçlü bir duygusal bağ kuruyor. Özellikle karakterlerin iç dünyasını erişilebilir bir dille derinleştirmesi ve dramatik gerilimi ustalıkla yönetmesi, onu çağdaş popüler edebiyatın en etkili anlatıcılarından biri yapıyor.

Bülbül, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi işgali altındaki Fransa’da yaşayan Vianne ve Isabelle adlı iki kız kardeşin hikâyesi. Biri ailesini hayatta tutmaya, diğeri işgale karşı mücadele etmeye çalışırken roman bize cesaretin tek bir biçimi olmadığını gösteriyor. Bir insanı kurtarmak için silah taşımak kadar, bir çocuğu saklamanın da büyük bir direniş olabileceğini hatırlatıyor.

Romanın tarihsel zemininde 1940 Fransa işgali, Mareşal Philippe Pétain yönetimindeki Vichy rejiminin Nazi Almanyası’yla iş birliği, Yahudilere yönelik ayrımcılık ve sürgünler, Fransız Direnişi ve Pireneler üzerinden Müttefik havacıların kaçırılması bulunuyor. Özellikle gerçek direnişçi Andrée de Jongh’un faaliyetlerinden esinlenen anlatı, savaşın cephe gerisindeki unutulmuş kahramanlarına dikkat çekiyor.

Beni en çok etkileyen, Hannah’nın savaşın dehşetini yalnızca ölümler ve askerî çatışmalarla anlatmaması oldu. Açlık, korku, işgal altında yaşamanın aşağılayıcı koşulları, parçalanan aileler ve çocukların savunmasızlığı üzerinden savaşın insan ruhunda açtığı yaraları hissettiriyor. Bazı sahnelerde gerçekten gözyaşlarımı tutmakta zorlandım.

Romantizm de anlatının güçlü damarlarından biri. Ancak aşk burada savaşın sertliğini unutturan bir süs değil; kaybetme ihtimaliyle derinleşen, insanı yaşama bağlayan kırılgan bir duygu. Hannah, sevginin hem insanı ayakta tutan hem de onu en savunmasız hâline getiren tarafını başarıyla işliyor.

Edebî açıdan romanın en güçlü tercihi, iki kız kardeşin birbirine karşıt karakterler üzerinden kurgulanması. Biri daha dışa dönük, diğeri daha sessiz bir direnişin temsilcisi. Dönüşümlü anlatım, ahlaki ikilemler ve geçmişle bugün arasında kurulan bağ, romanın duygusal etkisini artırıyor. Okurun karakterleri yalnızca izlemesini değil, onların kararlarını sorgulamasını da sağlıyor. Bir de karakterler arasındaki ilerleyen sayfalarda yaşanan gelişmeler ve karakterlerin basit bir şekilde değil de güçlü yan karakterler olarak kurgulanması da son derece hoşuma gitti. Hiçbir karakter neredeyse kitapta yok olmadı ve birçok kitapta olduğu gibi tek sayfayla geçiştirilmedi. Hepsi neredeyse ilerleyen sayfalarda karşımıza tekrar ve tekrar çıktı. Yan karakterin gücünün kitabın kalitesini arttırdığına inananlardımdır ve bu kitapta bu durum çok hoşuma gitti. 

Elbette tarihsel kurgu ile tarihsel belgeyi birbirinden ayırmak gerekiyor. Kahramanların büyük bölümü kurmaca; bazı olaylar dramatik etki amacıyla yoğunlaştırılmış, direniş faaliyetlerinin karmaşık örgütlenmesi ise sadeleştirilmiş. Zaman zaman tesadüflerin ve melodramatik karşılaşmaların fazlalığı tarihsel gerçekçilik duygusunu zayıflatabiliyor. Yine de romanın tarihsel atmosferi ve insani tanıklıklardan beslenen yaklaşımı oldukça güçlü.

Bülbül’ün milyonlarca okura ulaşmasını sağlayan şeyin yalnızca sürükleyiciliği olmadığını düşünüyorum. Okur, bu hikâyede insanın en karanlık koşullarda bile sevgiyi, vicdanı ve dayanışmayı koruma çabasını buluyor. Hannah, büyük tarihi sıradan insanların küçük görünen ama hayati sonuçlar doğuran seçimleri üzerinden anlatıyor.

2015 Goodreads Choice Awards’da En İyi Tarihî Kurgu ödülünü kazanan roman, aynı yıl People’s Choice ödülüne de layık görüldü. New York Times çok satanlar listesinde birinci sıraya yükseldi, 165 hafta listede kaldı; dünya çapında 11 milyonun üzerinde sattı ve 45 dile çevrildi. Ayrıca Reese Witherspoon’un kitap kulübünün Mart 2023 seçkisine girdi.

Romanın sinema uyarlaması da heyecan verici. 19 Mart 2027 için vizyon tarihi açıklanan filmde Dakota Fanning Vianne’ı, Elle Fanning Isabelle’i canlandıracak. Mark Rylance ve Shira Haas da kadroda. Yönetmen koltuğunda Better Call Saul ve To Leslie ile tanınan Michael Morris, senaryo ekibinde The Woman King ile bilinen Dana Stevens bulunuyor. Oldboy ve It gibi filmlerle tanınan başarılı görüntü yönetmeni Chung-hoon Chung’un da projede yer alması görsel açıdan beklentimi artırıyor. Reese Witherspoon ve Fanning kardeşlerin yapımcılar arasında bulunması ise uyarlamanın dikkat çekici yanlarından.

Sonuç olarak Bülbül, benim için yalnızca başarılı bir savaş romanı değil; insanın vicdanını, sevgisini ve hayatta kalma iradesini sorgulatan, uzun süre hafızamdan silinmeyecek bir eser. Tarihî kurgu, savaş gerçekliği, romantizm ve dönem romanlarını seven herkesin kesinlikle ve kesinlikle okumasını isterim.

Yarın saat 21.00’de, Türkiye’de ilk kez gerçekleştireceğimiz çevrim içi söyleşimizde Kristin Hannah’yı ağırlayacağız. Bu özel buluşma herkese açık ve tamamen ücretsiz. Tüm edebiyatseverleri aramızda görmekten büyük mutluluk duyacağız.

Kitaba puanım tabii ki 10.

Yorumlar

  1. Güzel bir inceleme olmuş. Okuyup çok beğendiğim bir kitap ancak bu kadar güzel özetlemek 👏👏👏

    YanıtlaSil

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Beyhan Budak - Hayat Acemileri İçin Yaşam Rehberi İncelemem

​ Beyhan Budak, kesinlikle ülkemiz çağdaş psikoloji alanının en çok duyduğu isimlerden birisi. Onu sadece sosyal medyada popüler videolar üreten bir isim olarak değerlendirmek yanlış olur. O herkesin bu kategoriyi anlaması aşamasında çok özel bir dil kullanıyor. Çünkü Budak’ın kurduğu dil, akademik psikolojinin klinik tonuyla gündelik hayatın kırılgan gerçekliği arasında bir köprü kuruyor. Özellikle günümüz insanının “iyi görünürken içten içe tükenme” hâlini anlatmadaki başarısı, onu klasik kişisel gelişim yazarlarından ayırıyor. O nedenle ben kişisel gelişim-psikoloji yazarı olarak kendimce onu tanımlıyorum.  Şimdi incelemesini yaptığım Hayat Acemileri İçin Yaşam Rehberi kitabı da tam olarak bu bahsettiğim dili kullanarak, psikolojik dayanıklılık, sınır koyma, bastırılmış duygular, geçmişe saplanıp kalma, duygusal hassasiyet ve insanın kendisiyle kurduğu problemli ilişki üzerine düşünürken; bunu akademik bir dil ile değil, gündelik hayatın içinden örneklerle yapıyor. Bu da ilk baş...

Hakan Günday - Az İncelemem

​ Hakan Günday, her ne kadar kendisi bu kategori yazarı olduğunu kabul etmese de yeraltı edebiyatının ülkemizdeki en önemli figürlerinden biridir. Hakan Günday edebiyatı denildiğinde genellikle aklımıza sert, şiddetli ve karanlık bir anlatım gelir. Ancak bu kitapta, okuru şaşırtacak ölçüde bir yumuşaklık ve romantik tınılar vardır. Kitap, yazarın henüz 24 yaşındayken kaleme aldığı, kültleşmiş eseri Kinyas ve Kayra ile genel şablon itibarıyla benzerlik gösterir: Yine iki ana karakter, iki ayrı hayat… Derda ve Derdâ. Bu karakterlere ilişkin bir değerlendirme yapıldığında, genellikle yaşanan olayların ilerleyen süreçte travmatik bir altyapı oluşturmasına alışkınız. Oysa bu romandaki karakterlerin kurucu belleklerinde dahi olumsuz duygular zaten mevcuttur; • Derdâ’nın cinsel şiddet sonrası bedenini metalaştırması, travmanın dışsallaştırılmasıdır. • Derda’nın annesinin cesedini parçalaması ise travmanın içselleştirilmiş ve somutlaştırılmış hâlidir. Her iki karakter de “ölümle” büyür...

Şermin Yaşar - Altı Harfli Bir Tatlı İncelemem

​ Kitabın incelemesine, bunun Şermin Yaşar’dan okuduğum ilk kitap olduğunu belirterek başlamak istiyorum. Şermin Yaşar, özellikle hikâye ve çocuk kitapları bağlamında aklımda yer etmiş; Anne Müzesi ve Kelime Müzesi projelerini ise bir Ankara aşığı olarak son derece değerli ve anlamlı bulduğum, zihnimde nahif bir portre çizen bir yazar. Ayrıca oldukça popüler bir isim olmasına rağmen kalabalıklardan, televizyonlardan, programlardan ve söyleşilerden mümkün olduğunca uzak durması, onu benim için daha da merak edilir kılıyor. Kitap, daha ilk satırlardan itibaren nahif bir zihnin ürünü olduğunu hissettiriyor. Roman dünyasında sıkça ele alınan aile temasını, çok farklı bir pencereden ele alıyor. Dramatik bir anlatıdan ziyade, daha iç burkan, daha sessiz ama bir o kadar da sarsıcı bir meseleyi irdeliyor. Son dönem romanlarda özellikle hoşuma giden bir bakış açısını burada da görmek mümkün: Yüksek sesle bağırmayan, acısını içine atan, sessiz kalan ama hakkını da aramaktan vazgeçmeyen kadınları...