Ana içeriğe atla

İclal Aydın - Söylenmemiş Sözler incelemem


Salkım Sokak No: 3’ten sonra okuduğum Söylenmemiş Sözler, İclal Aydın’ın insan ilişkilerini anlatırken kurduğu yakınlığı yeniden hissettirdi bana. İlkini sevmiştim; bu romanı da geçmişin bugünkü davranışlarımızda nasıl yaşamaya devam ettiğini düşündüren, duygusal karşılığı güçlü bir okuma olarak sevdim.

Kitabın beni en çok ilgilendiren tarafı, yaşanmamış bir aşkın insanın zihninde nasıl korunduğu oldu. Oktay ile Filiz’in arasında yıllar boyunca birikenler, sevginin varlığının bir ilişkiyi kurmaya yetmediğini gösteriyor. Bazen insan karşısındakini, bazen de onunla yaşayabileceğini düşündüğü hayatı özlüyor. Bu ikisinin birbirine karışması, romanın romantik damarına incelik kazandırıyor. Yaşanmayanın gündelik hayatla sınanmadığı için kusursuz kalabilmesi de bu ilişkinin düşündürücü yanı.

Oktay’ın gazeteciliğiyle özel hayatı arasındaki mesafe başarılı bir karakter çatışması yaratıyor. Başkalarının gerçeğini araştırabilen birinin kendi duygularının sorumluluğunu üstlenmekte zorlanması, onu insani kılıyor. Yine de dünyaya küskünlüğü, geçmişteki suskunluğunu bütünüyle mazur göstermiyor benim gözümde. Filiz’e yapılan haksızlık karşısındaki tutumu, sevginin ahlaki bir tarafı olduğunu hatırlatıyor: Birini sevmek, gerektiğinde onun yanında görünür olmayı da gerektiriyor.

Filiz’i ise emeğinin başkalarının yorumlarıyla gölgelendiği yerlerde daha iyi anladım ve tabii ki toplumda kadın olmak bakış açısı ile de bu durumu yorumladım. Onun kırgınlığında mesleki onurunun incinmesi de var. Kurduğu hayat, anneliği ve akademik kimliği, karakteri geçmişteki aşkının ötesine taşıyor. Buna rağmen anlatının romantik ağırlığı içinde, onun kendi adına açtığı yolları biraz daha yakından görmek isterdim.

Nona, romanın duygusal derinliğini belirleyen kişi. Onun anneliğinde bakımın sabrı, gündelik emeğin sessiz sürekliliği hissediliyor. Kimsesizlikten geçmiş bir insanın başkalarına yer açabilmesi etkileyici. Tarihin insanları birbirinden koparan gücüne karşı, onun kurduğu bağlar küçük ama kalıcı bir cevap gibi duruyor. Bununla birlikte Nona’nın iyiliği yer yer öylesine belirginleşiyor ki öfkelerini, çelişkilerini ve kişisel sınırlarını daha fazla tanımayı arzuladım. Bir karakteri sevmek, onun bütün pürüzlerinin giderilmesini istemek değil benim için.

Urla’nın anlatıdaki yerini ayrıca değerli buldum. Evler, fotoğraflar, mutfak kokuları ve şarkılar hatıraların saklandığı yüzeylere dönüşüyor. Oktay’ın sığındığı ev, geçmişin hâlâ kendisinden bir karşılık beklediği yer aynı zamanda. Mekânın bu işlevi, romanın nostaljisini anlamlı kılıyor. Tanju Okan’ın müziği de karakterlerin söylemekte zorlandıklarına bir ses kazandırıyor.

Kırk sekiz saate açılan geniş geçmiş, anlatıya kuşaklar arası bir derinlik veriyor. Kerem ile Zeynep’in merakı, büyüklerin zamanla değişmez kabul ettiği hikâyeleri yeniden sorgulatıyor. Ancak kimi duyguların açıklanarak pekiştirildiği yerlerde, okura biraz daha yorum alanı bırakılabileceğini düşündüm. Romantik çözümün sezilebilirliği de sürpriz etkisini azaltıyor; kitabın asıl gücü, olayların sonucundan çok insanlarda bıraktığı izlerde bulunuyor.

Bence Söylenmemiş Sözler’den çok iyi bir film ya da dizi olur. Eski fotoğraflarla açılan zaman geçişleri, Urla’nın görsel dokusu ve iki kuşağın aşk hikâyesi güçlü bir uyarlama imkânı taşıyor. Özellikle suskunlukların bakışlara ve küçük hareketlere bırakıldığı bir anlatım, romanın duygusunu ekranda derinleştirebilir.

Mekânı hafızayla ilişkilendirmesi, sevginin sorumluluğunu tartışması ve Nona’nın çevresinde kurduğu şefkat dünyası güçlü yanları. Duygunun zaman zaman fazla açıklanması, bazı karakterlerin daha karmaşık yönlerinin geri planda kalması ve finalin tahmin edilebilirliği ise mesafeli durduğum tarafları. Yine de bitirdiğimde aklımda kalan, insanların birbirlerine geç kalmasının ne kadar sıradan, bunun bedelinin ne kadar uzun ömürlü olabildiğiydi.

Ayrıca kitap storytelde de mevcut. İkisi bir arada okumanızı ve aynı anda Erdem Akakçe sesi ile dinlemenizi de keyifli bir okuma maratonu oluşturması aşamasında önerebilirim. 

Kitaba puanım 8.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Beyhan Budak - Hayat Acemileri İçin Yaşam Rehberi İncelemem

​ Beyhan Budak, kesinlikle ülkemiz çağdaş psikoloji alanının en çok duyduğu isimlerden birisi. Onu sadece sosyal medyada popüler videolar üreten bir isim olarak değerlendirmek yanlış olur. O herkesin bu kategoriyi anlaması aşamasında çok özel bir dil kullanıyor. Çünkü Budak’ın kurduğu dil, akademik psikolojinin klinik tonuyla gündelik hayatın kırılgan gerçekliği arasında bir köprü kuruyor. Özellikle günümüz insanının “iyi görünürken içten içe tükenme” hâlini anlatmadaki başarısı, onu klasik kişisel gelişim yazarlarından ayırıyor. O nedenle ben kişisel gelişim-psikoloji yazarı olarak kendimce onu tanımlıyorum.  Şimdi incelemesini yaptığım Hayat Acemileri İçin Yaşam Rehberi kitabı da tam olarak bu bahsettiğim dili kullanarak, psikolojik dayanıklılık, sınır koyma, bastırılmış duygular, geçmişe saplanıp kalma, duygusal hassasiyet ve insanın kendisiyle kurduğu problemli ilişki üzerine düşünürken; bunu akademik bir dil ile değil, gündelik hayatın içinden örneklerle yapıyor. Bu da ilk baş...

Hakan Günday - Az İncelemem

​ Hakan Günday, her ne kadar kendisi bu kategori yazarı olduğunu kabul etmese de yeraltı edebiyatının ülkemizdeki en önemli figürlerinden biridir. Hakan Günday edebiyatı denildiğinde genellikle aklımıza sert, şiddetli ve karanlık bir anlatım gelir. Ancak bu kitapta, okuru şaşırtacak ölçüde bir yumuşaklık ve romantik tınılar vardır. Kitap, yazarın henüz 24 yaşındayken kaleme aldığı, kültleşmiş eseri Kinyas ve Kayra ile genel şablon itibarıyla benzerlik gösterir: Yine iki ana karakter, iki ayrı hayat… Derda ve Derdâ. Bu karakterlere ilişkin bir değerlendirme yapıldığında, genellikle yaşanan olayların ilerleyen süreçte travmatik bir altyapı oluşturmasına alışkınız. Oysa bu romandaki karakterlerin kurucu belleklerinde dahi olumsuz duygular zaten mevcuttur; • Derdâ’nın cinsel şiddet sonrası bedenini metalaştırması, travmanın dışsallaştırılmasıdır. • Derda’nın annesinin cesedini parçalaması ise travmanın içselleştirilmiş ve somutlaştırılmış hâlidir. Her iki karakter de “ölümle” büyür...

Şermin Yaşar - Altı Harfli Bir Tatlı İncelemem

​ Kitabın incelemesine, bunun Şermin Yaşar’dan okuduğum ilk kitap olduğunu belirterek başlamak istiyorum. Şermin Yaşar, özellikle hikâye ve çocuk kitapları bağlamında aklımda yer etmiş; Anne Müzesi ve Kelime Müzesi projelerini ise bir Ankara aşığı olarak son derece değerli ve anlamlı bulduğum, zihnimde nahif bir portre çizen bir yazar. Ayrıca oldukça popüler bir isim olmasına rağmen kalabalıklardan, televizyonlardan, programlardan ve söyleşilerden mümkün olduğunca uzak durması, onu benim için daha da merak edilir kılıyor. Kitap, daha ilk satırlardan itibaren nahif bir zihnin ürünü olduğunu hissettiriyor. Roman dünyasında sıkça ele alınan aile temasını, çok farklı bir pencereden ele alıyor. Dramatik bir anlatıdan ziyade, daha iç burkan, daha sessiz ama bir o kadar da sarsıcı bir meseleyi irdeliyor. Son dönem romanlarda özellikle hoşuma giden bir bakış açısını burada da görmek mümkün: Yüksek sesle bağırmayan, acısını içine atan, sessiz kalan ama hakkını da aramaktan vazgeçmeyen kadınları...