Salkım Sokak No: 3’ten sonra okuduğum Söylenmemiş Sözler, İclal Aydın’ın insan ilişkilerini anlatırken kurduğu yakınlığı yeniden hissettirdi bana. İlkini sevmiştim; bu romanı da geçmişin bugünkü davranışlarımızda nasıl yaşamaya devam ettiğini düşündüren, duygusal karşılığı güçlü bir okuma olarak sevdim.
Kitabın beni en çok ilgilendiren tarafı, yaşanmamış bir aşkın insanın zihninde nasıl korunduğu oldu. Oktay ile Filiz’in arasında yıllar boyunca birikenler, sevginin varlığının bir ilişkiyi kurmaya yetmediğini gösteriyor. Bazen insan karşısındakini, bazen de onunla yaşayabileceğini düşündüğü hayatı özlüyor. Bu ikisinin birbirine karışması, romanın romantik damarına incelik kazandırıyor. Yaşanmayanın gündelik hayatla sınanmadığı için kusursuz kalabilmesi de bu ilişkinin düşündürücü yanı.
Oktay’ın gazeteciliğiyle özel hayatı arasındaki mesafe başarılı bir karakter çatışması yaratıyor. Başkalarının gerçeğini araştırabilen birinin kendi duygularının sorumluluğunu üstlenmekte zorlanması, onu insani kılıyor. Yine de dünyaya küskünlüğü, geçmişteki suskunluğunu bütünüyle mazur göstermiyor benim gözümde. Filiz’e yapılan haksızlık karşısındaki tutumu, sevginin ahlaki bir tarafı olduğunu hatırlatıyor: Birini sevmek, gerektiğinde onun yanında görünür olmayı da gerektiriyor.
Filiz’i ise emeğinin başkalarının yorumlarıyla gölgelendiği yerlerde daha iyi anladım ve tabii ki toplumda kadın olmak bakış açısı ile de bu durumu yorumladım. Onun kırgınlığında mesleki onurunun incinmesi de var. Kurduğu hayat, anneliği ve akademik kimliği, karakteri geçmişteki aşkının ötesine taşıyor. Buna rağmen anlatının romantik ağırlığı içinde, onun kendi adına açtığı yolları biraz daha yakından görmek isterdim.
Nona, romanın duygusal derinliğini belirleyen kişi. Onun anneliğinde bakımın sabrı, gündelik emeğin sessiz sürekliliği hissediliyor. Kimsesizlikten geçmiş bir insanın başkalarına yer açabilmesi etkileyici. Tarihin insanları birbirinden koparan gücüne karşı, onun kurduğu bağlar küçük ama kalıcı bir cevap gibi duruyor. Bununla birlikte Nona’nın iyiliği yer yer öylesine belirginleşiyor ki öfkelerini, çelişkilerini ve kişisel sınırlarını daha fazla tanımayı arzuladım. Bir karakteri sevmek, onun bütün pürüzlerinin giderilmesini istemek değil benim için.
Urla’nın anlatıdaki yerini ayrıca değerli buldum. Evler, fotoğraflar, mutfak kokuları ve şarkılar hatıraların saklandığı yüzeylere dönüşüyor. Oktay’ın sığındığı ev, geçmişin hâlâ kendisinden bir karşılık beklediği yer aynı zamanda. Mekânın bu işlevi, romanın nostaljisini anlamlı kılıyor. Tanju Okan’ın müziği de karakterlerin söylemekte zorlandıklarına bir ses kazandırıyor.
Kırk sekiz saate açılan geniş geçmiş, anlatıya kuşaklar arası bir derinlik veriyor. Kerem ile Zeynep’in merakı, büyüklerin zamanla değişmez kabul ettiği hikâyeleri yeniden sorgulatıyor. Ancak kimi duyguların açıklanarak pekiştirildiği yerlerde, okura biraz daha yorum alanı bırakılabileceğini düşündüm. Romantik çözümün sezilebilirliği de sürpriz etkisini azaltıyor; kitabın asıl gücü, olayların sonucundan çok insanlarda bıraktığı izlerde bulunuyor.
Bence Söylenmemiş Sözler’den çok iyi bir film ya da dizi olur. Eski fotoğraflarla açılan zaman geçişleri, Urla’nın görsel dokusu ve iki kuşağın aşk hikâyesi güçlü bir uyarlama imkânı taşıyor. Özellikle suskunlukların bakışlara ve küçük hareketlere bırakıldığı bir anlatım, romanın duygusunu ekranda derinleştirebilir.
Mekânı hafızayla ilişkilendirmesi, sevginin sorumluluğunu tartışması ve Nona’nın çevresinde kurduğu şefkat dünyası güçlü yanları. Duygunun zaman zaman fazla açıklanması, bazı karakterlerin daha karmaşık yönlerinin geri planda kalması ve finalin tahmin edilebilirliği ise mesafeli durduğum tarafları. Yine de bitirdiğimde aklımda kalan, insanların birbirlerine geç kalmasının ne kadar sıradan, bunun bedelinin ne kadar uzun ömürlü olabildiğiydi.
Ayrıca kitap storytelde de mevcut. İkisi bir arada okumanızı ve aynı anda Erdem Akakçe sesi ile dinlemenizi de keyifli bir okuma maratonu oluşturması aşamasında önerebilirim.
Kitaba puanım 8.






Yorumlar
Yorum Gönder