Tess Gerritsen’den daha önce yalnızca Cerrah’ı okumuştum ve kitaba bayılmıştım. Polisiye kurguyu kurma, gerilimi yükseltme ve merak duygusunu son sayfaya kadar taşıma becerisi bende büyük bir hayranlık uyandırmıştı. Şimdi salı günü kendisiyle yapacağımız online söyleşide Gölge Dostlar’ı konuşacak olmanın heyecanıyla Martini Kulübü serisinin tamamını okumayı kafaya koydum. Bakalım yetişecek mi! Eserini severek okuduğum bir yazarla buluşacak olmak zaten heyecan verici; bu kez karşısına, yeni kurduğu dünyayı ve karakterlerini de tanıyarak çıkmak istiyorum. Bu okuma yolculuğunun ilk durağı Casuslar Sahili oldu.
Cerrah’tan sonra burada nasıl bir Gerritsen’le karşılaşacağımı merak ediyordum. Okuru hikâyeye çekme konusundaki ustalığını yeniden hissettim. Bilgiyi ne zaman vereceğini, hangi soruyu biraz daha yanıtsız bırakacağını iyi biliyor. Anlatımındaki akıcılık, kurgunun arkasındaki emeği ilk bakışta görünmez kılabiliyor. Oysa okuma ilerledikçe küçük bir ayrıntının, bir konuşmanın ya da geçmişe açılan bir bölümün merakı nasıl yönlendirdiği fark ediliyor. Yazarın işçiliğine duyduğum saygıyı artıran da bu ölçülü anlatıcılık oldu.
Bu kez merkezde yılların deneyimini taşıyan emekli casuslar var. Yaşlarını yalnızca karakterleri farklılaştıran bir özellik olarak kullanmaması hoşuma gitti. Becerilerinin yanında yorgunluklarına, alışkanlıklarına ve birbirlerine ihtiyaç duymalarına da yer açıyor. Çevrelerindeki insanların onları yeterince ciddiye almaması ise hikâyeye hoş bir ironi katıyor. Bir insanın geçmişi, dışarıdan görünen sakin hayatına bakılarak tahmin edilemiyor. Martini Kulübü’nün cazibesi biraz da bu görünüş ile birikim arasındaki mesafeden doğuyor.
Serinin çıkış noktasında gerçek bir gözlem bulunması da ilgimi çekti. Gerritsen, Maine’deki bazı komşularının emekli istihbarat görevlileri olduğunu öğrenince onların gündelik hayatlarını ve saklı geçmişlerini düşünmeye başlamış. Martini Kulübü bu meraktan doğmuş. Dolayısıyla gerçek bir çevreden beslenen bir hikâye var; ancak kitabı yaşanmış bir operasyonun anlatımı olarak değerlendirmemek gerekiyor. Bana kalırsa bu esin kaynağının güzel tarafı, olağan görünen insanların anlatılmamış hayatlarına dikkat çekmesi. Her gün karşılaştığımız birinin, hiç bilmediğimiz bir dünyadan gelmiş olabileceğini hatırlatıyor. Sonrasında da Tess'in o muhteşem kurgu yeteneğine olayı bırakmak kalıyor.
Maggie Bird’ün sakin hayatının geçmişten gelen bir tehditle bozulması, başlangıçta tanıdık bir gerilim fikri gibi görünüyor. Benim için hikâyeyi ilgi çekici kılan, Maggie’nin kendinden emin olduğu anlarda bile hissettirdiği kırılganlık oldu. Tehlikeyi tanıyor, ayrıntıları okuyabiliyor; buna rağmen kendi hayatı üzerinde sınırsız bir hâkimiyeti yok. Bu durum onu erişilmez bir kahraman olmaktan çıkarıp kararlarını ve tereddütlerini önemseyebildiğim bir karaktere dönüştürdü.
Psikolojik açıdan en çok, mesleki alışkanlıklarının ilişkilerine nasıl taşındığı üzerinde düşündüm. İnsan davranışlarını çözmekte deneyimli olmak, insanlara güvenmeyi kolaylaştırmıyor. Sürekli tetikte yaşamayı öğrenmişseniz huzurlu bir yerde bulunmak rahatlamanıza yetmeyebilir. Maggie’nin geçmişle ilişkisi de bu nedenle anlamlı: Hatırladıkları, bugün nasıl davrandığını ve başkalarına ne kadar yaklaşabildiğini etkiliyor. Romanın duygusal ağırlığı, bu küçük mesafelerde hissediliyor.
Kitabın yolunun İstanbul’a uzanması okuma keyfimi ayrıca artırdı. Ülkemizin, kahramanın geçmişindeki önemli görev ve kararlarla bağlantılı biçimde anlatıya katılması hoşuma gitti. Uluslararası bir gerilim okurken bildiğimiz bir coğrafyayla karşılaşmak, olayları zihinde biraz daha yakına getiriyor. İstanbul bölümlerinde gündelik hayatın içinde başkalarının fark etmediği ilişkilerin, hesapların ve tehlikelerin sürmesi, casusluk atmosferini besliyor. Birinin sıradan karşılaşma saydığı şey, başka biri için dikkatle hazırlanmış bir hamle olabiliyor.
Şehrimiz daha çok olayların gelişimindeki rolüyle öne çıkıyor. Yerel hayatın biraz daha derinleşmesini isterdim; böylece mekânın kendine özgü ağırlığı da artabilirdi. Buna rağmen İstanbul’un hikâyeye anlamlı biçimde bağlanması ve Maggie’nin geçmişini kavramamıza katkı sağlaması benim için değerliydi.
Polisiye tarafında özellikle Jo Thibodeau ile grubun karşılaşmalarını sevdim. Bir tarafta soruşturmayı yürütmekle sorumlu bir polis, diğer tarafta kendi yöntemlerinden kolay vazgeçmeyen deneyimli insanlar var. Aynı olay karşısında farklı önceliklerle hareket etmeleri, hikâyeye hem canlılık hem de yer yer gülümseten bir sürtüşme katıyor. Jo’nun varlığı, grubun rahatça hareket etmesini engellerken okurun olup bitene başka bir açıdan bakmasını da sağlıyor.
Grubun arasındaki yakınlık ise kitabın sıcak tarafı. Bu insanları yalnızca bildikleri ve yapabildikleri için değil, birlikteyken ortaya çıkan hâlleriyle de merak etmeye başlıyoruz. Sohbetleri ve birbirlerine gösterdikleri özen, tehlike anlarının ağırlığını dengeliyor. Bir seri başlangıcı için bunu önemli buluyorum; çünkü devam etme isteğini yalnızca yeni bir olay değil, yeniden karşılaşmak istediğimiz karakterler de yaratıyor.
Cerrah’ta beni yakalayan daha sert ve sıkıştırıcı korku duygusuydu. Casuslar Sahili’nde ise Maggie’nin geçmişini anlama isteği okuma hızımı belirledi. Gerritsen’in merak unsurunu farklı biçimlerde çalıştırabilmesini değerli buluyorum. Geçmişe dönüşler karakterle bağ kurmayı kolaylaştırıyor; öte yandan bugünkü soruşturmayı zaman zaman yavaşlatıyor. Maggie güçlü biçimde öne çıkarken grubun diğer üyeleri hakkında duyduğum merakın bir kısmı sonraki kitaplara kaldı.
Karakterlerin deneyimiyle insani zaaflarını buluşturması, polisiye ile duygusal gerilimi birlikte taşıması ve grubun sıcaklığı kitabın güçlü tarafları. Daha dengeli bir tempo ve yan karakterlere ayrılacak biraz daha geniş alan, etkisini artırabilirdi. Cerrah’la başlayan hayranlığımın ardından, Gerritsen’in başka bir dünyasında da merakla sayfa çevirmek güzeldi. Şimdi sıradaki kitaba geçme hevesim daha da arttı; salıya kadar bu ekibi biraz daha yakından tanımak istiyorum.
Kitaba puanım 8.







Yorumlar
Yorum Gönder